روش تصویربرداری اسکن هسته ای غدد بزاقی : اسکن غدد بزاقی (Salivary Gland Scintigraphy) یکی از روش های تصویربرداری هستهای (Nuclear Medicine) است که برای بررسی عملکرد غدد بزاقی بهویژه غدد بناگوشی، تحت فکی و زیرزبانی به کار میرود.
روش تصویربرداری اسکن هسته ای غدد بزاقی
در این روش برخلاف سیتی یا امآرآی که شکل و اندازه غده را نشان میدهند، عملکرد واقعی غده در تولید و ترشح بزاق بررسی میشود.
نحوه انجام اسکن
تزریق ماده رادیواکتیو: مقدار کمی از یک ماده رادیواکتیو بیضرر (معمولاً Tc-99m Pertechnetate) به بیمار تزریق میشود.
این ماده توسط بافت غدد بزاقی جذب میشود.
سپس با استفاده از دوربین گاما (Gamma Camera) از ناحیه سر و گردن تصویربرداری میشود.
برای بررسی ترشح بزاق، معمولاً پس از چند دقیقه به بیمار آب لیمو یا آب ترش داده میشود تا ترشح بزاق تحریک گردد، سپس دوباره تصویربرداری انجام میشود.
نتایج و تفسیر :
در اسکن غدد بزاقی دو مرحله بررسی میشود:
جذب ماده رادیواکتیو: نشاندهندهی عملکرد سلولهای غده در جذب مواد از خون است.
ترشح بزاق پس از تحریک: نشاندهندهی توانایی غده در آزادسازی بزاق به داخل دهان است.
در نتیجه پزشک میتواند تشخیص دهد که آیا غده:
عملکرد طبیعی دارد،
یا دچار کاهش جذب، انسداد مجرا، التهاب، یا تخریب عملکردی شده است.
اسکن غدد بزاقی
موارد کاربرد اسکن غدد بزاقی :
اسکن غدد بزاقی برای تشخیص و بررسی موارد زیر استفاده میشود:
سندرم شوگرن (Sjögren’s Syndrome) – بیماری خودایمنی که باعث خشکی دهان و چشم میشود.
انسداد مجرای بزاقی (به دلیل سنگ یا تنگی مجرا)
التهاب یا عفونت مزمن غدد بزاقی (Sialadenitis)
تومورهای خوشخیم یا بدخیم غدد بزاقی
ارزیابی آسیب پس از پرتودرمانی در بیماران سر و گردن
مزایای اسکن هسته ای :
روش غیرتهاجمی و بدون درد
میزان اشعه بسیار کم و بیخطر
ارزیابی عملکرد واقعی غده (نه فقط ساختار آن)
مناسب برای کودکان و بزرگسالان
محدودیت ها و نکات قبل اسکن :
زنان باردار یا شیرده باید قبل از انجام اطلاع دهند.
گاهی ممکن است در صورت عملکرد ضعیف غدد، نیاز به تکرار آزمون باشد.
این روش بیشتر عملکردی است و برای بررسی جزئیات آناتومیکی باید با CT یا MRI ترکیب شود.
اسکن غدد بزاقی یک روش دقیق و بی خطر برای بررسی عملکرد غدد بزاقی است که در تشخیص بیماری هایی مانند سندرم شوگرن، انسداد مجاری بزاقی، التهاب و آسیب ناشی از پرتو نقش مهمی دارد. این روش معمولاً همراه با سایر تست های بالینی و تصویربرداری، تصویر کاملی از سلامت سیستم بزاقی ارائه می دهد.